Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka kararı Hürmüz'den sonra Babülmendep Boğazı'nda tansiyonu artırdı.

Babülmendep Boğazı'ndaki gerilim, Hürmüz Boğazı'ndaki krizle birleşerek küresel enerji piyasalarında ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Özellikle Asya'ya petrol sevkiyatı yapan Suudi Arabistan için kritik bir durumdur.

ABD ve İran arasındaki çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sevkiyat aksamaları küresel enerji piyasalarını sarsarken, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka kararı Hürmüz'den sonra Babülmendep Boğazı'nda tansiyonu artırdı.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin neredeyse durma noktasına gelmesinin ardından, bölgesel denklemde öne çıkan İran destekli Husiler, dün Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası uygulamaya başladıklarını duyurarak krizi yeni bir boyuta taşıdı.

Husiler, Suudi Arabistan'ın, İran'daki bir cenaze töreninden dönen Husi liderlerini taşıyan uçağı hedef almak amacıyla Sana Havalimanı'na hava saldırısı düzenlediğini iddia etti. Bu olayın ardından misilleme yapan Husiler, Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı'nı füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen hava sahası ve limanları üzerindeki abluka kısıtlamalarına tepki gösteren Husiler, Ablukaya abluka ile karşılık vereceğiz mesajını paylaştı.

Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri tarafından yapılan açıklamada, Suudi Arabistan'ın Yemen'e uyguladığı ambargoya yanıt olarak göze göz ilkesiyle hareket edildiği belirtilerek bu ülkenin limanlarına giden veya petrolünü taşıyan gemilerin hedef alınacağı ifade edildi.

Husiler ayrıca, gerilimin tırmanması durumunda Kızıldeniz'in güney kapısı olan Babülmendep Boğazı'nı tamamen kapatabilecekleri tehdidinde bulundu.

Bölgede tırmanan gerilim, 2022'de sağlanan ateşkesin ardından tarafları yeniden karşı karşıya getirdi.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada ise terörist Husi milislerin askeri sözcüsü olarak tanımlanan Seri'nin açıklamalarının kınandığı belirtildi.

Riyad yönetimi Husilerin bu hamlesini seyrüsefer serbestisine ve küresel enerji arz güvenliğine yönelik doğrudan bir tehdit olarak nitelendirdi.

Suudi Arabistan, Husilerin açıklamalarını uluslararası hukukun ihlali olarak tanımlarken, Kızıldeniz'deki petrol sevkiyat hatlarının korunması için her türlü önlemin alınacağını bildirdi.

Öte yandan, ABD-İran arasında yaşanan son gelişmelerin Husilerin silah tedarikini zorlaştırdığı belirtiliyor.

Bununla birlikte Husilerin bu kez benzer bir yoğunlukla doğrudan Suudi Arabistan'ı hedef alan bir saldırı dalgası başlatıp başlatmayacağı ise belirsizliğini koruyor.

BABÜLMENDEP BOĞAZI NEDEN BU KADAR KRİTİK?

Arapçada Gözyaşı Kapısı anlamına gelen ve Arap Yarımadası'nın güney ucunda yer alan Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'in kapısı niteliğinde. Sadece 32 kilometre genişliğindeki bu kritik su yolu, küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sine ve konteyner taşımacılığının dörtte birine ev sahipliği yapıyor.

Babülmendep Boğazı, normal şartlarda günlük yaklaşık 7,8 ila 8,8 milyon varil ham petrol ve işlenmiş akaryakıtın geçiş yaptığı son derece kritik bir dar geçit.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı aşmak için petrolünü karadaki Doğu-Batı Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na taşıyor. Buradan tankere yüklenen petrolün izlediği yol ise gideceği pazara göre şekilleniyor.

Avrupa ve Amerika'ya gidecek gemiler Yanbu'dan kuzeye, Süveyş Kanalı'na doğru ilerliyor. Bu sayede Babülmendep Boğazı'na hiç uğramadan Akdeniz ve Avrupa pazarlarına ulaşıyor.

Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya devlerinin enerji ihtiyacını karşılamak için gidecek petrol taşıyan gemiler Yanbu Limanı'ndan güneye inmek ve mecburen Babülmendep Boğazı'ndan geçmek zorunda kalıyor.

Boğaz'daki güvenliğin tamamen kaybolması durumunda, tankerlerin Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu rotasına yönelmesi zorunlu hale geliyor. Bu durum sevkiyat sürelerini 10 ila 20 gün uzatırken, navlun ve sigorta maliyetlerini katlayarak nihai petrol fiyatlarına doğrudan yansıyor.

ÇİFTE TIKANMA ENDİŞESİ

Enerji piyasası analistleri, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarının eşzamanlı kilitlenmesi halinde ortaya çıkacak olası senaryoları çifte tıkanma olarak adlandırıyor.

Küresel deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık yüzde 30'u Hürmüz ve Babülmendep boğazlarından naklediliyor.

NBC News'teki habere göre, Babülmendep Boğazı'nın tamamen kapanması, Suudi petrol ihracatının büyük bir kısmının bölgeden çıkışını engelleyeceğinden küresel petrol arzını yüzde 7 oranında azaltacak. Bu aksaklık, Körfez'deki savaş nedeniyle sevkiyatları halihazırda küresel arzın yüzde 10'u oranında düşürmüş olan devasa kesintiye ek bir yük getirecek.

Analistler, Hürmüz'ün ve Babülmendep Boğazı'nın tamamen kapanması durumunda mevcut karasal boru hatlarının taşıma kapasitesinin küresel talebi karşılayamayacağını vurguluyor.

Brent petrolün varili halihazırda 88,32 dolardan işlem görürken, böyle bir senaryoda ham petrolün varil fiyatının 120 doların üzerine yükseleceği, buna bağlı olarak küresel taşımacılık ve sanayi üretim maliyetlerinin de doğrudan artacağı öngörülüyor.

Husilerin adımı Riyad'ın alternatif rotasını tehdit ediyor

Denizcilik ve emtia analiz firması Kpler verilerine göre Suudi Arabistan, nisan ayından bu yana Yanbu'dan günlük ortalama 4,5 milyon varilin üzerinde ham petrol ve akaryakıt sevk etti ve bu miktarın yaklaşık yüzde 70'i Asya'ya gitti.

Yanbu'dan kuzeye, Süveyş Kanalı ve Süveyş-Akdeniz Boru Hattı (SUMED) üzerinden Akdeniz/Avrupa'ya giden petrolün miktarı günlük ortalama 1,3-1,5 milyon varil seviyesinde. Bu rota Babülmendep Boğazı'na uğramadığı için Husi ablukasından etkilenmiyor.

Yanbu'dan çıkan petrolün güneye, yani Babülmendep Boğazı'na doğru ilerleyen kısmı günlük ortalama 2,5 milyon varil civarında.

Çin, Suudi Arabistan'ın dünyadaki en büyük ham petrol müşterisidir. Suudi Arabistan'ın Babülmendep Boğazı'ndan petrol sevkiyatı, büyük oranda Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'ye gidiyor.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaları baypas etmek için milyarlarca dolarlık boru hattı yatırımı yaparak petrolü Kızıldeniz'e (Yanbu) taşımış, ancak petrolün yaklaşık yüzde 70'i Asya devlerine satıldığı için Yanbu'ya getirdiği petrolü yine denize indirip Babülmendep'ten geçirmek zorunda. Babülmendep'in kapatılması veya saldırı altında olması, Suudi Arabistan'ın alternatif rotasını da tehdit ediyor.

100'DEN FAZLA GEMİ VURULMUŞTU

Yemen'deki İran destekli Husiler, İsrail'in Gazze'deki saldırılarına tepki gerekçesiyle 31 Ekim 2023'ten itibaren Yemen açıklarında İsrailli şirketlere bağlı olduğunu belirttikleri ticari gemilere el koyuyor, bazılarına da insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenliyordu.

Husilerin eylemlerinin ardından çok sayıda gemicilik şirketi, Kızıldeniz'deki seferlerini durdurma kararı aldı.

ABD, küresel deniz ticareti güvenliğinin tehlikeye girdiği gerekçesiyle 18 Aralık 2023'te bir grup ülkenin katılımıyla Husi güçlerine karşı Refah Muhafızı Operasyonu adında çok uluslu deniz görev gücü oluşturulduğunu açıklamıştı.

Söz konusu süreçte 100'den fazla gemi Husilerin saldırılarına hedef olmuştu.

---

Özet ve Analiz

Güncel Durum: Husiler Suudi Arabistan'a Deniz Ablukası İlan Etti

İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası uygulamaya başladıklarını duyurarak bölgedeki gerilimi yeni bir seviyeye taşıdı.

Tetikleyen Olaylar:

1. Hava Saldırıları: Suudi Arabistan'ın Sana Havalimanı'na hava saldırısı düzenlemesi
2. Misilleme: Husiler, Abha Uluslararası Havalimanı'nı füze ve İHA'larla hedef aldı
3. Abluka Tehdidi: Babülmendep Boğazı'nı tamamen kapatma tehdidi

Husilerin Açıklamaları:

• Sözcü: Yahya Seri (Askeri Sözcü)
• İlke: Göze göz ilkesiyle hareket
• Hedef: Suudi Arabistan'ın limanlarına giden ve petrol taşıyan gemiler
• Tehdit: Babülmendep Boğazı'nı tamamen kapatabilecekleri

Babülmendep Boğazı'nın Kritik Önemi:

Özellik	Veri
Anlamı	Arapçada Gözyaşı Kapısı
Genişliği	32 kilometre
Küresel Deniz Ticareti	Yaklaşık yüzde 12
Konteyner Taşımacılığı	Dörtte biri
Günlük Petrol Geçişi	7,8-8,8 milyon varil

Petrol Rotaları:

Suudi Arabistan'ın Alternatif Yolları:

1. Kuzey Rotası (Avrupa)

   • Yanbu'dan Süveyş Kanalı'na
   • Babülmendep'e uğramaz
   • Günlük: 1,3-1,5 milyon varil
   • Husi ablukasından etkilenmez

2. Güney Rotası (Asya)

   • Yanbu'dan Babülmendep'e
   • Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore'ye
   • Günlük: 2,5 milyon varil
   • Husi ablukasından etkilenir

Çifte Tıkanma Senaryosu:

Hürmüz ve Babülmendep boğazlarının eşzamanlı kapanması:

Etki	Sonuç
Küresel Petrol Arzı	Yüzde 30 kesinti
Babülmendep Kapanışı	Yüzde 7 arz azalması
Mevcut Kesinti	Yüzde 10 (Körfez savaşı)
Toplam Kesinti	Yüzde 17+
Brent Petrol Fiyatı	120 dolar üzerine çıkabilir
Mevcut Fiyat	88,32 dolar

Suudi Arabistan'ın Dilemması:

• Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı aşmak için milyarlarca dolarlık Doğu-Batı Boru Hattı yatırımı yaptı
• Petrolün yüzde 70'i Asya'ya satıldığı için Babülmendep'ten geçmek zorunda
• Babülmendep'in kapatılması, alternatif rotasını da tehdit ediyor

Ümit Burnu Rotası (Acil Çıkış):

Babülmendep kapanırsa:

• Ek Süre: 10-20 gün
• Navlun Maliyeti: Katlanır
• Sigorta Maliyeti: Katlanır
• Nihai Petrol Fiyatı: Doğrudan artar

Tarihsel Arka Plan:

• 31 Ekim 2023: Husiler saldırılarına başladı
• 100+ Gemi: Husi saldırılarına hedef oldu
• 18 Aralık 2023: ABD "Refah Muhafızı Operasyonu" başlattı
• 2022: Ateşkes sağlandı (şimdi bozuldu)

Küresel Etki:

1. Enerji Fiyatları: Petrol fiyatlarında önemli artış
2. Taşımacılık: Navlun maliyetleri artacak
3. Sanayi: Üretim maliyetleri yükselecek
4. Enflasyon: Tüketici fiyatlarına yansıyacak
5. Ekonomi: Küresel ekonomik yavaşlama riski

Belirsizlikler:

• Husilerin silah tedariki zorlaştı (ABD-İran çatışması)
• Benzer yoğunlukta saldırı başlatıp başlatmayacakları belirsiz
• Çifte tıkanma senaryosunun gerçekleşme olasılığı

Sonuç:

Babülmendep Boğazı'ndaki gerilim, Hürmüz Boğazı'ndaki krizle birleşerek küresel enerji piyasalarında ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Özellikle Asya'ya petrol sevkiyatı yapan Suudi Arabistan için kritik bir durumdur.