UNHCR Baş Sözcüsü: Çatışmalar, Şiddet ve İklim Krizi Mülteci Sayısını Artırıyor

"Unutmayın, bir gün bu sizin de başınıza gelebilir," diyen Saltmarsh, bir savaş nedeniyle evini terk etmek, birkaç eşyasını ve ailesini yanına alarak başka bir ülkeye sığınmak zorunda kalmanın herkesin yaşayabileceği bir durum olduğuna dikkat çekti. Böyle bir durumda herkesin komşusunun kapısını kendisine açık tutmasını isteyeceğini söyleyen Saltmarsh, toplumdan mültecilere karşı gösterilecek dayanışmayı çağırdı.

UNHCR Baş Sözcüsü: Çatışmalar, Şiddet ve İklim Krizi Mülteci Sayısını Artırıyor

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (UNHCR) Baş Sözcüsü Matthew Saltmarsh, Euronews Türkçe'ye verdiği röportajda dünyanın en büyük mülteci krizleri ve çözüm yollarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Temel Nedenler Değişmedi

Saltmarsh'a göre, dünya genelinde zorla yerinden edilen insan sayısındaki rekor artışın arkasındaki temel nedenler değişmedi: Çatışmalar, şiddet ve insani acil durumlar. Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin verilerine göre bugün dünyada 130'dan fazla aktif çatışma yaşandığını hatırlatan Saltmarsh, uzun yıllardır çözülemeyen krizlerin yanı sıra yeni çatışmaların da bu tabloyu ağırlaştırdığını söyledi.

İklim Değişikliği Karmaşayı Artırıyor

Son yıllarda iklim değişikliğinin yerinden edilme olgusunu daha da karmaşık hale getiren önemli bir unsur olarak öne çıktığını belirten Saltmarsh, iklim krizinin çatışmalarla kesiştiği bölgelerde insanların güvenlik nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldığını ifade etti. Bunun yanında yoksulluktan kaçıp daha iyi bir yaşam arayan ekonomik göçmenlerin de aynı göç hareketlerinin içinde yer aldığını vurgulayan Saltmarsh, bu karışıklığın mevcut tabloyu değerlendirmeyi güçleştirdiğini söyledi.

Sudan: Dünyanın En Az Görünürlük Kazanan Krizi

Uluslararası kamuoyunun yeterince ilgi göstermediği insani krizlerin başında Sudan'ın geldiğini dile getiren Saltmarsh, ölçeği göz önüne alındığında bunun dünyanın en az görünürlük kazanan krizi olduğunu belirtti.

Sudan'da yaklaşık 12 milyon kişinin yerinden edildiğini hatırlatan Saltmarsh, bunun ülke nüfusunun dörtte birine karşılık geldiğini ifade etti. Çatışmaların yıllardır sürdüğünü ve ülke genelinde büyük yıkıma yol açtığını belirten Saltmarsh, yaklaşık 4,5 milyon kişinin başta Mısır ve Çad olmak üzere komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldığını söyledi.

Insani yardım çalışmalarının da ciddi zorluklarla yürütüldüğünü vurgulayan Saltmarsh, küresel yardım fonlarındaki azalmaya ek olarak El Faşir, Darfur ve son dönemde El Ubeyd'de yeniden alevlenen çatışmaların yardım kuruluşlarının ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını güçleştirdiğini belirtti.

Yerinden Edilme Sadece Bir İstatistik Değil

Saltmarsh, zorla yerinden edilmenin yalnızca sayılardan ibaret olmadığını, her istatistiğin arkasında gerçek insanların hikâyeleri bulunduğunu vurguluyor. Kendisini en çok etkileyen deneyimin ise yaklaşık 10 yıl önce Lübnan'da yaşadıkları olduğunu anlatıyor.

LGBTİ+ mültecilerle tanıştığını ve onların hikâyelerini konu alan bir belgesel hazırladıklarını aktaran Saltmarsh, bu insanların maruz kaldığı şiddet, ihmal ve ayrımcılığın kendisi üzerinde derin bir iz bıraktığını belirtti. Yerinden edilmenin başlı başına büyük bir travma olduğunu, ancak buna cinsel yönelim veya cinsiyet kimliği nedeniyle yaşanan ek kırılganlıkların da eklendiğinde durumun çok daha ağırlaştığını söyledi.

İklim ve Çatışmalar Birbirini Besliyor

İklim değişikliğinin zorla yerinden edilmeyi giderek daha fazla etkileyen unsurlardan biri haline geldiğini belirten Saltmarsh, asıl dikkat çekici noktanın iklim değişikliği ile çatışmaların birbirini beslemesi olduğunu söyledi.

Afrika'daki Çad Gölü Havzası'nı örnek gösteren Saltmarsh, yükselen sıcaklıklar, azalan su kaynakları ve kuraklık nedeniyle doğal kaynaklar üzerindeki rekabetin arttığını, bunun da yeni çatışmaları tetiklediğini anlattı. Sonuç olarak insanların güvenli bölgelere göç etmek zorunda kaldığını belirten Saltmarsh, benzer örneklerin dünyanın farklı bölgelerinde giderek daha sık görüldüğünü ifade etti.

Uzun Vadeli Çözümlere İhtiyaç Var

Mültecilerin büyük bölümünün yıllarca, hatta on yıllarca yerinden edilmiş durumda yaşadığına dikkat çeken Saltmarsh, bugün her 10 mülteciden yaklaşık 7'sinin beş yıldan uzun süredir devam eden "uzun süreli yerinden edilme" durumunda bulunduğunu söyledi.

Mevcut insani yardım sisteminin uzun vadeli ihtiyaçları karşılamak için tasarlanmadığını vurgulayan Saltmarsh, UNHCR'nin önümüzdeki on yıl içinde uzun süreli yerinden edilmiş mülteci sayısını yarıya indirmeyi hedeflediğini belirtti. Bunun yolunun mültecilerin ev sahibi toplumlara daha fazla entegre edilmesinden geçtiğini söyleyen Saltmarsh, mültecilerin sağlık, eğitim ve mesleki eğitim gibi kamu hizmetlerine erişiminin sağlanmasının, onların kendi ayakları üzerinde durabilmesine ve gelir elde edebilmesine imkân tanıyacağını ifade etti.

Eğitime Erişim Kritik Sorun

Mülteci çocukların kaliteli eğitime erişiminin önündeki en büyük engelin finansman eksikliği olduğunu belirten Saltmarsh, insani yardım sektörünün kronik bir kaynak yetersizliğiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Eğitimin çoğu zaman barınma, gıda, temiz su ve sağlık hizmetleri gibi acil ihtiyaçların gerisinde kaldığını ifade etti.

Okula gidemeyen çocukların istismara uğrama, insan kaçakçılarının hedefi olma, özellikle kız çocuklarının erken yaşta evlendirilmeye zorlanma ya da çocuk işçiliğine sürüklenme riskinin çok daha yüksek olduğunu belirten Saltmarsh, mülteci çocuklar için yeterli okul kontenjanının bulunmamasının bu olumsuz sonuçları beraberinde getirdiğini ifade etti.

Empati Çağrısı

Mültecilerin toplumdaki algısını değiştirmede sporcular ve diğer tanınmış isimlerin önemli bir rol oynadığını söyleyen Saltmarsh, topluma vermek istediği en önemli mesajın empati olduğunu belirtti.

"Unutmayın, bir gün bu sizin de başınıza gelebilir," diyen Saltmarsh, bir savaş nedeniyle evini terk etmek, birkaç eşyasını ve ailesini yanına alarak başka bir ülkeye sığınmak zorunda kalmanın herkesin yaşayabileceği bir durum olduğuna dikkat çekti. Böyle bir durumda herkesin komşusunun kapısını kendisine açık tutmasını isteyeceğini söyleyen Saltmarsh, toplumdan mültecilere karşı gösterilecek dayanışmayı çağırdı.