Türkşeker'in Baremli Şeker kurgusu: Piyasa iki firmaya nasıl peşkeş çekiliyor?

Türkşeker, kamu kurumu olarak şeker piyasasında serbest rekabeti ortadan kaldırıyor ve iki tüccara tekel imtiyazı vermiş durumdadır. Bu, piyasa manipülasyonunun açık bir örneğidir.

Türkşeker'in Baremli Şeker kurgusu: Piyasa iki firmaya nasıl peşkeş çekiliyor?

Tarımdan Haber'in, Türkşeker eliyle şeker piyasasının nasıl iki firma üzerinden tekelleştirildiğini ortaya koyan Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor? başlıklı dosya haberimizin haklılığı bir kez daha ortaya çıktı. Türkşeker, mayıs ayında yaptığı ve sadece iki firmanın yararlandığı indirimli vadeli şeker satış ilanına yeniden çıktı. 20-24 Temmuz tarihlerinde uygulanacak kampanyalı şeker satışında yine en fazla indirim yüzde 50 bin ton ve üzeri alımlara uygulanacak.

Türkşeker, Mayıs ayında yaptığı ve sadece iki firmanın yararlandığı indirimli vadeli şeker satışını Temmuz ayında da yapacak. 20-24 Temmuz tarihlerinde yapılacak kampanyalı şeker satışında yine en fazla indirim (yüzde 14,19) 50 bin ton ve üzeri alımlarda uygulanacak. Şeker piyasasında bu tonajda şeker alabilecek sadece iki firma (İşmen Gıda ve Remzi Çakar) bulunurken, diğer üretici, toptancı ve irili ufaklı bütün firmalar, yine al-satçı diye tabir ettiğimiz bu iki firmaya yönlendirilecek.

Şeker piyasası Türkşeker eliyle iki firmanın insiyatifine bırakıldı!

Türkşeker, indirimli vadeli satış adı altında uyguladığı yöntemle, şeker piyasasını adeta iki tüccarın inisiyatifine bırakan, rekabeti yok eden ve kendi eliyle bir şeker tekeli oluşturan bir sistem kurdu. Peki, bu sistem nasıl işliyor ve piyasayı nasıl esir alıyor?

Türkşeker'in son dönemde rutin haline getirdiği indirimli satış kampanyaları, ticari bir satış hamlesinden öte, piyasadaki şeker ticaretini belirli bir merkeze toplayan kasıtlı bir kurgu olarak dikkat çekiyor. Sistem, kağıt üzerinde sürümden kazanmak gibi görünse de, sahada oluşturulan sonuç tam bir piyasa manipülasyonu.

Sistemin Kurgu Mekanizması: Adım Adım Domine Etme

Bu kurgunun nasıl işlediğini şu dört maddeyle özetleyebiliriz:

Tonaj Tuzağı ile Seçilmiş İki Firma: Türkşeker, yüzde 14,19 gibi en yüksek indirim oranını 50 bin ton ve üzerine şartlıyor. Türkiye'de bu miktarı tek seferde alabilecek ekonomik güce sahip sadece iki firma (İşmen Gıda ve Remzi Çakar) var. Bu firmalar şeker üreticisi değil, profesyonel al-satçı (tüccar).

Haksız Rekabet Avantajı: En yüksek indirimi kapan bu iki firma, diğer tüm tüccarlardan çuval başına 149 TL daha ucuza mal alıyor. Yüzde 1-2 kâr marjıyla dönen bir sektörde, 149 TL'lik bu fark, diğer tüm rakipleri oyun dışı bırakmak için kullanılan devasa bir silahtır.

Küçükleri İki Büyük'e Mahkum Etme: Türkşeker'den şeker alamayan (çünkü daha pahalıya alacaklar), toptancı ve üreticiler, mecburen bu iki tüccara yöneliyor. Tüccarlar, Türkşeker'den aldığı şekerin üzerine 40-50 TL kar koyarak piyasaya sürüyor. Böylece Türkşeker, kendi eliyle piyasanın tek yetkili dağıtıcılarını beslemiş oluyor.

Dinamitlenen Piyasa: Türkşeker, kendi düzenlediği kampanya ile kendi ürününün piyasa değerini ve dağıtım ağını dinamitliyor. İrili ufaklı yüzlerce firma, doğrudan Türkşeker'den alım yapmak yerine, indirimli aldığını iddia eden bu iki tüccara muhtaç bırakılıyor.

Neden Bu Kampanya İyi Niyetli Değil?

Türkşeker'in bu kurgusunun ardında yatan asıl soru şu: Neden en fazla indirim tüm firmalara yayılmıyor?

Eğer Türkşeker, yüzde 14,19'luk indirimi 50 bin ton yerine 1.000 veya 2.000 ton alımlara uygulamış olsa; piyasadaki yüzlerce firma doğrudan Türkşeker'den mal alacak, aracı (tüccar) devre dışı kalacak ve şeker çok daha geniş bir ağla, daha düşük fiyatla tüketiciye/üreticiye ulaşacak.

Ancak Türkşeker, bu yolu seçmek yerine, özellikle 50 bin ton baremini koyarak al-satçı iki firmayı piyasanın tek hakimi yapmayı tercih ediyor.

Derenin Taşıyla Kuş Vurma Operasyonu

Türkşeker'in Mayıs ayında yaptığı indirimli vadele şeker satış kampanyasından sadece bu iki firma 50'şer bin ton (toplamda 100 bin ton) şeker alırken, bunun dışındaki hiç bir al-satçı firma Türkşeker'in kampanyasından yararlanmamıştı. Söz konusu bu iki firmanın Mayıs ayında aldıkları şekeri satmalarının hemen ardından Türkşeker'in yine benzer bir kampanya düzenlemesi sistemin ne kadar planlı olduğunu gözler önüne seriyor. Bu, sadece bir şeker satışı değil; şekerin dağıtım kanalının kamu eliyle özelleştirilmesi ve rantın belirli iki noktada toplanmasıdır.

Türkşeker, kendi kurumunu devreden çıkararak, üretici ile tüketici arasına adeta bir duvar örüyor. Bu kurgu, hem şeker fiyatlarının piyasada bu iki firmaya ödenen komisyondan dolayı daha yüksekten satılmasına neden olurken, hem de devlete ait bir kurumun, kendi sektöründeki serbest rekabeti bizzat kendi eliyle katletmesine yol açıyor.

Bu kurgu, şeker piyasasında kralın artık üretici değil, Türkşeker'in özel indirim tanımladığı iki tüccar olduğu gerçeğini gün yüzüne çıkarıyor.

---

Özet ve Analiz

Temel Sorun: Baremli Şeker Sistemi

Türkşeker, indirimli vadeli satış kampanyaları aracılığıyla şeker piyasasını iki firma (İşmen Gıda ve Remzi Çakar) üzerinden tekelleştiriyor.

Sistem Nasıl Çalışıyor?

Adım	Mekanizma
1	Türkşeker, yüzde 14,19 indirim için 50 bin ton minimum alım şartı koyuyor
2	Sadece 2 firma bu kapasitede alım yapabilir (İşmen Gıda, Remzi Çakar)
3	Diğer tüm firmalar daha yüksek fiyattan alım yapmak zorunda kalır
4	Küçük firmalar, bu 2 tüccara yönlendirilir
5	Tüccarlar, Türkşeker'den aldığı şekerin üzerine 40-50 TL kar ekleyerek satarlar

Oluşan Fiyat Farkı:

• Çuval başına fark: 149 TL
• Sektör kâr marjı: Yüzde 1-2
• Sonuç: Diğer rakipler oyun dışı kalır

Piyasa Manipülasyonunun Etkileri:

1. Rekabet Ortadan Kaldırılıyor: Yüzlerce firma doğrudan Türkşeker'den alım yapamıyor

2. Fiyatlar Yükseliyor: Aracı tüccarların kârı, tüketici fiyatlarına yansıyor

3. Dağıtım Ağı Özelleştiriliyor: Kamu kurumu, kendi dağıtım ağını iki özel firmaya devretmiş oluyor

4. Rant Toplama: Belirli iki noktada kar ve rant biriktirilir

Neden Sorunlu?

• Eğer indirim 1.000-2.000 ton alımlara uygulanmış olsa, yüzlerce firma doğrudan Türkşeker'den alabilir
• Aracılar devre dışı kalır
• Fiyatlar gerçek piyasa koşullarına göre oluşur
• Tüketici daha düşük fiyattan şeker alır

Sonuç:

Türkşeker, kamu kurumu olarak şeker piyasasında serbest rekabeti ortadan kaldırıyor ve iki tüccara tekel imtiyazı vermiş durumdadır. Bu, piyasa manipülasyonunun açık bir örneğidir.