TÜRİB'DE BÜYÜK DEĞİŞİKLİKLER

Piyasada hangi ürünlere dayalı sözleşmelerin işlem göreceği, işlem koşulları ve üreticilerin bu piyasaya hangi yöntemlerle erişebileceği, uygulama düzenlemeleri ve piyasanın işleyişiyle netleşecek.

TÜRİB'DE BÜYÜK DEĞİŞİKLİKLER

Ticaret Bakanlığı Yeni Kuralları Yürürlüğe Koydu

Ticaret Bakanlığı, Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın işleyişi ve aracılık faaliyetlerine ilişkin iki yönetmelikte değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle vadeli işlem sözleşmelerinin kapsamı genişletilirken, aracı kuruluşlara kendi hesaplarına vadeli işlem yapma imkanı tanındı.

Resmi Gazete'de Yayımlandı

8 Ekim 2026 tarihli ve 33394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan iki ayrı yönetmelik yürürlüğe girdi.

Ödeme Teslimat ve Teminat Kuralları Yenilendi

Vadeli işlemlerde ödeme, teslimat, uzlaşma ve teminat uygulamalarına ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi.

---

İŞLEM KAPSAMINDA BÜYÜK GENİŞLETME

Ürün Çeşitliliği Arttırıldı

Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişiklikle, Borsanın faaliyet kapsamını tanımlayan hüküm yenilendi.

Elektronik Ürün Senetleri Temel Alındı

Önceki düzenlemede elektronik ürün senetleri ve elektronik ürün senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmeleri esas alınırken, yeni düzenlemeyle ürünler, elektronik ürün senetleri, vadeli işlem sözleşmeleri ve Ticaret Bakanlığı tarafından uygun görülen diğer sözleşmeler de kapsama dahil edildi.

Daha Geniş İşlem Yapısı Oluştu

Böylece Borsanın faaliyet alanını belirleyen mevzuat daha geniş bir işlem ve sözleşme yapısına kavuşturuldu.

---

ARACILAR KENDİ HESAPLARINDA İŞLEM YAPABİLECEK

Yeni Yetki Tanındı

Türkiye Ürün İhtisas Borsasında Aracılık Faaliyetleri ile Aracıların Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik'e eklenen hükümle, aracıların Borsada elektronik ürün senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin kendi nam ve hesaplarına işlem gerçekleştirebileceği düzenlendi.

Sınırlandırılmış İstisnalar Getirildi

Ancak bu yetki, aracı kuruluşların elektronik ürün senetlerini serbestçe kendi hesaplarına alıp satabileceği anlamına gelmiyor. Yönetmelikte aracıların elektronik ürün senetlerini kendi nam ve hesaplarına alıp satamayacağına ilişkin temel kural korunurken, hatalı emirlerden kaynaklanan işlemlerin düzeltilmesi ve belirli teslimat yükümlülüklerinin karşılanması amacıyla sınırlı istisnalar getirildi.

---

VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERININ TANIMI YENİLENDİ

Kapsamı Genişletildi

Yönetmelik değişiklikleriyle vadeli işlem sözleşmelerinin tanımı da güncellendi. Yeni tanıma göre vadeli işlem sözleşmeleri ürünleri, ilgili mevzuata uygun olarak ürünleri temsilen çıkarılan elektronik ürün senetlerini, elektronik ürün senedi işlemlerine dayalı olarak Borsa tarafından düzenli hesaplanan endeksleri ve benzeri dayanak varlıkları kapsayabilecek.

Belirli Vadede Yükümlülük

Bu sözleşmeler, belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte alım veya satım yükümlülüğü içerecek.

Tarım Ürünleri Daha Kapsamlı

Düzenleme, tarım ürünlerine ilişkin vadeli işlem sözleşmelerinin dayanak varlıklarını daha kapsamlı biçimde tanımlıyor.

---

ÖDEME VE TESLİMAT SİSTEMİNDE YENİ HÜKÜMLER

Elektronik Ürün Senedi İşlemleri Devam Edecek

Elektronik ürün senedi işlemlerinde alıcı tarafın nakit ödeme, satıcı tarafın ise elektronik ürün senedi teslim etme yükümlülüğü devam edecek.

Vadeli İşlemlerde Esneklik

Vadeli işlem sözleşmelerinde ise taraflar, Borsa yönergelerinde belirlenen uzlaşma şekline göre yükümlülüklerini yerine getirebilecek.

Borsa Tarafından Belirlenen Usul

İşlemlerden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesinde Borsa tarafından belirlenen süre ve yöntemler esas alınacak.

Takas ve Saklama Hizmetleri

Düzenlemede ayrıca takas ve saklama hizmeti veren kuruluşların sorumluluklarına ilişkin hükümler de yer aldı.

---

TEMİNAT SİSTEMİNDE BÜYÜK DEĞİŞİKLİK

Elektronik Ürün Senedi Teminat Olarak Kabul Edilecek

Yeni düzenlemenin önemli başlıklarından biri de vadeli işlemlerde uygulanabilecek teminat sistemi oldu. Borsada gerçekleştirilen işlemlerde devir ve bedelin ödenmesi, tarafların yükümlülüklerini süresinde yerine getirmemesi veya temerrüt nedeniyle oluşabilecek zararların karşılanması amacıyla teminat zorunluluğu getirilebilecek.

Kabul Edilecek Teminat Türleri

Bu kapsamda Bakanlıkça uygun görülen Türk lirası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından serbestçe alım satımı yapılan yabancı para, Devlet iç borçlanma senetleri, Elektronik ürün senetleri, Banka teminat mektupları teminat olarak kabul edilebilecek.

Teminat Yönetimi

Teminat yatırılması veya bulundurulması zorunluluğu, Borsa ya da takas merkezi olarak yetkilendirilen kuruluş tarafından uygulanabilecek.

---

ARACILIK FAALİYETLERİ TARİHİ UZATILDI

Geçiş Süresi Uzatıldı

Aracılık faaliyetlerine ilişkin yönetmeliğin 19'uncu maddesinde yer alan 31 Aralık 2026 tarihi, 31 Aralık 2028 olarak değiştirildi.

Borsa Üyeliği Zorunlu

Aynı maddeye eklenen hükümlerle aracı olarak yetkilendirilen kuruluşların Borsaya üye olmadan aracılık faaliyetine başlayamayacağı belirtildi.

Yönerge Düzenlemeleri

Borsa üyelik şartları, başvuru usulleri ve üyelerin faaliyetleri süresince uymaları gereken esasların Borsa yönergeleriyle düzenleneceği hükme bağlandı.

---

BUĞDAY ARPA VE MISIR PİYASASI AÇISINDAN ANLAMI

Tarım Ürünleri Ticaretinin Merkezi

TÜRİB, lisanslı depolarda bulunan tarım ürünlerini temsil eden elektronik ürün senetlerinin işlem gördüğü önemli bir piyasa konumunda bulunuyor.

Fiyat Dalgalanmaları Riskini Yönetme

Buğday, arpa ve mısır gibi hububat ürünlerinde üretici, tüccar ve sanayicilerin karşı karşıya kaldığı fiyat dalgalanmaları, vadeli işlem piyasalarının önemini artırıyor.

Gelecekteki Fiyat Risklerine Karşı Korunma

Vadeli işlem sözleşmeleri, uygun piyasa koşulları oluştuğunda gelecekteki fiyat risklerine karşı korunma imkanı sağlayabiliyor.

Üretici Açısından Fayda

Hasat döneminde ürün fiyatlarının düşmesinden endişe eden bir üretici, uygun vadeli işlem sözleşmeleri aracılığıyla fiyat riskini yönetebiliyor.

Sanayici Açısından Fayda

İlerleyen aylarda hammadde fiyatlarının yükselmesinden çekinen bir sanayici, vadeli işlem sözleşmeleri aracılığıyla fiyat riskini yönetebiliyor.

---

UYGULAMADA NETLIK BEKLENIYOR

Fiili Uygulamaya Geçiş Henüz Başlamadı

Ancak 8 Ekim'de yayımlanan yönetmelik değişiklikleri, çiftçilerin doğrudan vadeli işlem yapabileceği veya yeni sözleşmelerin fiilen işlem görmeye başladığı anlamına gelmiyor.

Uygulama Detayları Belirlenecek

Piyasada hangi ürünlere dayalı sözleşmelerin işlem göreceği, işlem koşulları ve üreticilerin bu piyasaya hangi yöntemlerle erişebileceği, uygulama düzenlemeleri ve piyasanın işleyişiyle netleşecek.