SAHTE MÜSTAHSIL MAKBUZU OPERASYONU

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yaş sebze ve meyve piyasasındaki fiyat oluşumuna yönelik yürütülen soruşturmada 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi.

SAHTE MÜSTAHSIL MAKBUZU OPERASYONU

Operasyonun Kapsamı

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yaş sebze ve meyve piyasasındaki fiyat oluşumuna yönelik yürütülen soruşturmada 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi.

Operasyonun Coğrafi Alanı

Operasyon kapsamında 22 ilde 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı arama gerçekleştirildi.

Yakalanan Şüpheliler

Son açıklamalara göre şüphelilerden 38'i yakalandı.

SORUŞTURMADA TOPLANAN VERİLER

Veri Kaynakları

Rekabet Kurulu, Ticaret Bakanlığı ile İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Antalya'daki hal müdürlüklerinden veriler toplandı.

Çiftçi Beyanları

Vergi Denetim Kurulu'nun çalışması kapsamında 1.029 çiftçinin beyanına başvuruldu.

İncelenen Konular

Çiftçilerin ürünlerini hangi bedelle sattıkları incelendi.

SAHTE MÜSTAHSIL MAKBUZU YÖNTEMİ

Tespit Edilen Yöntem

Bazı tedarikçilerin çiftçiden satın aldıkları yaş sebze ve meyveyi gerçek alış fiyatından daha yüksek bir bedelle alınmış gibi gösteren sahte müstahsil makbuzları düzenledikleri tespit edildi.

Fiyat Yükseltme Oranı

Sahte müstahsil makbuzuyla en az 5 kat yüksek gösterilmiş.

Ek Manipülasyonlar

Piyasadaki hâkim konum kullanılarak ürün arzı olduğundan düşük gösterildi.

Maliyetler olduğundan yüksek gösterildi.

Tedarik zinciri gereksiz yere uzatıldı.

Sonuç

Fiyatlar yukarı yönlü manipüle edilerek fahiş fiyat uygulamasına neden olundu.

NİHAT ÇELİK'İN UYARISI

TÜRKYED Genel Başkanı Nihat Çelik'in Açıklaması

Çelik aylar önce aynı yönteme dikkat çekmişti.

Tarladan Market Arasındaki Fiyat Farkı

Üreticiden düşük fiyatla çıkan bir ürünün market raflarında en az 6 katına katlanarak yükselmesinin yalnızca nakliye işçilik ve diğer ticari maliyetlerle açıklanamayacağını belirtti.

Müstahsil Makbuzlarına Dikkat Çekme

Çelik özellikle müstahsil makbuzlarına dikkat çekmişti.

ÇELİK'İN AÇIKLAMASI

Sistemin Anlatılması

Tarladan çiftçiden 10 liraya çıkan bir ürün market rafında 60 70 lira oluyor.

Elbette nakliye ve işçilik maliyeti olacak ancak bir ürünün fiyatının bu kadar artması normal değil.

Çiftçiden 10 liraya alınan ürün müstahsil makbuzunda 35 40 liradan alınmış gibi gösteriliyor.

Denetim Sırasında Değerlendirme

Devlet belgeye baktığında fahiş fiyat olmadığını düşünüyor.

Ürünün gerçekte 10 liraya alınmasına rağmen müstahsil makbuzunda 35 40 liralık alış gösterilmesi halinde sonraki aşamada oluşan yüksek satış fiyatının kâğıt üzerinde olağan bir ticari marj gibi görülebildiğini belirtti.

Devlet denetim yaptığında müstahsil makbuzunu görünce fahiş fiyat uygulaması olmadığını zannediyor.

Fakat müstahsil makbuzu gerçek değil sahte.

SİSTEMİN ORTAYA ÇIKARILMASI

Gerekli Denetimler

Müstahsil makbuzunun varlığına bakılmasının yeterli olmayacağını belirtti.

İki önemli denetim yapılması gerektiğini söyledi.

Birinci Denetim

Müstahsil makbuzunun adına düzenlendiği çiftçinin Çiftçi Kayıt Sistemi ÇKS kayıtlarının incelenmesi.

Çiftçinin kayıtlı üretim alanından belgede belirtilen miktarda ürünü üretmesinin mümkün olup olmadığının kolaylıkla tespit edilebileceğini kaydetti.

İkinci Denetim

Para hareketinin banka üzerinden yapılması gerektiğini vurguladı.

Müstahsil makbuzu kimin adına kesilmişse ürün bedelinin banka yoluyla o kişinin hesabına yatırılması gerekiyor.

Böylelikle üretici aldatması sonlandırılmış ve kayıt dışılık te önlenmiş olur.

Normal şartlarda ödemeler elden yapılıyor.

Dolayısıyla müstahsil makbuzundaki rakamın doğru olup olmadığının tespiti yapılamıyor.

MEVCUT SORUŞTURMADA YAPILAN ÇALIŞMALAR

Veri Karşılaştırması

Tarım ve Orman Bakanlığından ÇKS Ticaret Bakanlığından Hal Kayıt Sistemi verilerinin alınarak çiftçi beyanları ve şirketlerin defter ve belgeleriyle karşılaştırıldığı görüldü.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Fiyat Oluşumunun Şeffaflaştırılması

Yaş sebze ve meyvede fiyat oluşumunun şeffaflaştırılması için en önemli adımlardan biri müstahsil makbuzunda kimin adı bulunuyorsa ürün bedelinin de banka üzerinden doğrudan o kişiye ödenmesinin zorunlu hale getirilmesi.

Çapraz Kontrol

Böylece hem müstahsil makbuzundaki fiyatın gerçekliği hem de ürünü sattığı belirtilen çiftçinin gerçekten o ürünü üretip üretmediği ÇKS kayıtları ve banka hareketleri üzerinden çapraz kontrol edilebilir.

Gereksiz Aracıların Azaltılması

Üretici ile tüketici arasındaki gereksiz aracıların azaltılmasının tarla ile market arasındaki fiyat makasının daraltılması açısından önemli olduğunu kaydetti.

NİHAT ÇELİK'İN KAPANIŞ AÇIKLAMASI

TÜRKYED Genel Başkanı Nihat Çelik'in Sözleri

Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiricileri Genel Merkezi olarak Allah'a sözümüz var.

Devletimizin bize olan güvenini boşa çıkarmayacağız.

Üreticimizin emeğinin karşılığını alması 86 milyon vatandaşımızın da gıdaya uygun ve erişilebilir fiyatlarla ulaşabilmesi için mücadelemizi sürdüreceğiz.

Üreticinin kanını emerek sırtından bire on kazanmayı marifet sayan anlayışlara karşı susmayacağız.

Üreticimizin alın terini de tüketicimizin sofrasını da korumak için haykırmaya devam edeceğiz.

Mücadelenin Amacı

Bizim mücadelemiz ne bir kesime karşıdır ne de bir kurumla karşı karşıya gelme mücadelesidir.

Bizim mücadelemiz üreticinin hakkını tüketicinin sofrasını ve devletimizin adil piyasa düzenini koruma mücadelesidir.

Tarladan sofraya kadar uzanan zincirde haksız kazanca geçit verilmemesi için üzerimize düşen her sorumluluğu yerine getireceğiz.

Beklenen Sonuçlar

Üretici kazanacak tüketici korunacak devletimizin denetim mekanizmaları güçlenecek.

Devam Etme Kararlılığı

Biz TÜRKYED olarak doğru bildiğimiz yolda sonuna kadar üreticimizin ve tüketicimizin yanında olmaya devam edeceğiz.

TEŞEKKÜR

Çelik'in Teşekkür Ettiği Kişiler

Adalet Bakanı Akın Gürlek

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat