PETROL PİYASASINDA DİPLOMASİ BEKLENTISI VE HÜRMÜZ BOĞAZI RİSKİ: ÇELİŞKİLİ SİNYALLER

Petrol piyasasında iki farklı sinyal aynı anda izlenmektedir. Diplomasi beklentisi ve Suudi Arabistan'ın artan ihracatı fiyatları aşağı çekerken, Hürmüz Boğazı'ndaki görünür ticari trafiğin düşük kalması enerji arzına ilişkin belirsizliğin sona ermediğini göstermektedir. Savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Bu nedenle önümüzdeki günlerde olası ABD-İran temasları kadar boğazdaki gemi hareketleri de petrol fiyatlarının seyri açısından yakından izlenecektir. Piyasaların gerçek enerji arzındaki riskleri tam olarak fiyatlandırıp fiyatlandırmadığı sorusu açık kalmaya devam etmektedir.

PETROL PİYASASINDA DİPLOMASİ BEKLENTISI VE HÜRMÜZ BOĞAZI RİSKİ: ÇELİŞKİLİ SİNYALLER

Giriş

Petrol piyasaları haftanın ilk işlem gününde diplomasi beklentisiyle belirgin bir düşüş yaşarken, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiği ciddi biçimde zayıflamıştır. Bu iki gelişme, piyasalarda çelişkili sinyaller vermektedir: bir yandan ABD-İran arasında olası diplomatik temas fiyatları aşağı çekerken, diğer yandan boğazdaki gemi hareketleri enerji arzındaki riskin devam ettiğine işaret etmektedir.

Gelişme

Petrol Fiyatlarındaki Düşüş ve Diplomasi Beklentisi

Petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde yüzde 2'den fazla gerilemiştir. Brent petrol 101,71 dolara, ABD tipi ham petrol WTI ise 98,15 dolara kadar inmiştir. Her iki gösterge de 10 Eylül'den bu yana en düşük seviyelerini görmüştür.

Fiyatlardaki düşüşte ABD ile İran arasında yeniden diplomatik temas kurulabileceği beklentisi etkili olmuştur. ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York'a gelmesi beklenen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu söylemiştir. Bu açıklama, piyasalarda bölgedeki çatışmanın enerji arzı üzerindeki baskısını azaltabilecek yeni bir diplomatik kanal ihtimali olarak değerlendirilmiştir.

Hürmüz Boğazı'ndaki Gemi Trafiğinin Dramatik Düşüşü

Diplomasi beklentisinin aksine, Hürmüz Boğazı'ndaki fiziksel ticaret verileri endişe verici bir tablo sunmaktadır. Hafta sonunda boğazdan yalnızca 12 izlenebilir emtia gemisi geçmiştir. Bir önceki hafta sonunda bu sayı 35 seviyesindeydi. Savaş başlamadan önce boğazdan günde yaklaşık 125 büyük ticari gemi (tankerler, gaz taşıyıcıları, dökme yük gemileri ve konteyner gemileri) geçiyordu.

Son veriler, görünür ticari trafiğin savaş öncesindeki seviyelerin çok altında kalmaya devam ettiğini ortaya koymaktadır. Pazar günü izlenebilen dört gemi boğazdan çıkarken bunların ikisini rafine petrol ürünü taşıyan tankerler oluşturmuştur. Cumartesi günü ise tarım ürünleri, LPG ve gübre taşıyan beş gemi Körfez'den ayrılmıştır.

Suudi Arabistan'ın İhracat Toparlanması

Petrol piyasasında fiyatların gerilemesinde diplomasi beklentisinin yanı sıra Suudi Arabistan'ın ihracatındaki toparlanma da etkili olmuştur. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz yönündeki sevkiyatlarında yaşanan aksaklıkların ardından Hürmüz üzerinden gerçekleştirilen petrol ihracatı yeniden artmıştır.

Ülkenin toplam petrol ihracatı ağustosta günlük 2,4 milyon varile kadar gerilerken eylül ayında günlük 4 milyon varilin üzerine çıkmıştır. Ağustos ayındaki seviye en az 2013'ten bu yana kaydedilen en düşük ihracat miktarı olmuştur.

Uydu verileri, Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan bölümünün son altı günde günlük ortalama 2,9 milyon varile ulaştığını göstermiştir. Ağustosta bu miktar yaklaşık 700 bin varil seviyesindeydi. Artan Suudi sevkiyatları, enerji piyasasında arzın tamamen kesilmediği yönündeki beklentiyi güçlendirirken petrol fiyatlarındaki risk priminin bir bölümünün geri çekilmesine katkı sağlamıştır.

Görünür Trafik ile Gerçek Akış Arasındaki Fark

Boğazdaki görünür gemi sayısı, petrol akışının tamamını yansıtmamaktadır. Bölgedeki bazı üreticiler ve tanker işletmecileri gemilerin takip sistemlerini kapatarak sevkiyatlarını sürdürmektedir. Bu nedenle izlenebilir gemi trafiği ile gerçek petrol akışı arasında önemli bir fark bulunmaktadır.

Sonuç

Petrol piyasasında iki farklı sinyal aynı anda izlenmektedir. Diplomasi beklentisi ve Suudi Arabistan'ın artan ihracatı fiyatları aşağı çekerken, Hürmüz Boğazı'ndaki görünür ticari trafiğin düşük kalması enerji arzına ilişkin belirsizliğin sona ermediğini göstermektedir. Savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Bu nedenle önümüzdeki günlerde olası ABD-İran temasları kadar boğazdaki gemi hareketleri de petrol fiyatlarının seyri açısından yakından izlenecektir. Piyasaların gerçek enerji arzındaki riskleri tam olarak fiyatlandırıp fiyatlandırmadığı sorusu açık kalmaya devam etmektedir.