PETROL FIYATLARI 100 DOLARI AŞTIKÇA ENERJİ ŞİRKETLERİNİN KARLARI PATLADI

Petrol arzının savaş öncesi seviyelere dönmesinin aylar alması ve petrolün 100 dolar civarında kalması halinde, sekiz büyük petrol şirketinin yıl sonuna kadar elde edeceği toplam kâr 234 milyar dolara ulaşabilir.

PETROL FIYATLARI 100 DOLARI AŞTIKÇA ENERJİ ŞİRKETLERİNİN KARLARI PATLADI

İran savaşı petrol piyasasını sarsarken, enerji devlerinin kâr marjları rekor seviyelere ulaştı. Londra borsasında işlem gören sekiz büyük petrol şirketi son üç ayda yaklaşık 93 milyar dolar kazandı. Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintileri ve Ortadoğu'daki üretim kaybı, enerji zincirinin her aşamasında gelirleri yükseltirken, hükümetler bu olağanüstü kârlardan vergi almaya hazırlanıyor.

RAFINERI MARJLARI REKOR SEVIYEYE YAKLAŞTI

Savaşın yarattığı arz şoku rafinerileri de etkiledi. İkinci çeyrekte küresel rafineri üretiminin yaklaşık yüzde 6'sı, günde 5 milyon varillik kapasite devre dışı kaldı. Ham petrol tedarikindeki sorunlar benzin, motorin ve jet yakıtında kıtlık riski yaratırken, çalışan rafinerilerin fiyatlama gücü arttı. Maliyetler aynı hızda yükselmediği için şirketlerin kar marjları önemli ölçüde genişledi.

AVRUPA'DA VERGİ DALGASI BAŞLADI

Savaş kaynaklı ekstra kazançlar hükümetleri harekete geçirdi. İngiltere, 2022'de getirdiği Energy Profits Levy'nin oranını Kasım 2024'te yüzde 38'e çıkardı. Mevcut vergi yüküyle birlikte Kuzey Denizi'ndeki efektif marjinal oran yüzde 78'e ulaştı.

Romanya, enerji zincirinin net cirolarına yüzde 0,5 vergi uyguluyor. İtalya ise 2026 ve 2027'de enerji şirketlerinin bölgesel üretim vergisine 2 puanlık ek yük getirdi.

Portekiz, kârların 2024-2025 ortalamasının yüzde 20'sinden fazla üzerine çıkan bölümüne yüzde 33 dayanışma katkısı öngörüyor. Polonya ise çok daha sert bir adım attı. Yakıt üreten ve ticaretini yapan şirketlerin 2025 satış gelirlerinin yüzde 120'sini aşan bölümüne yüzde 60 vergi öngörülüyor.

Almanya, İspanya ve Avusturya, petrol şirketlerinin savaş kaynaklı olağanüstü kârlarının Avrupa Birliği çapında vergilendirilmesini talep ediyor.

TÜRKİYE'DE DE KÂRLAR ARTTI

Türk enerji şirketleri de bu durumdan faydalandı. Tüpraş, 2026'nın ilk yarısında ana ortaklığa ait net kârını 49,8 milyar liraya çıkararak tarihinin en yüksek ilk 6 aylık net kârını elde etti. Petkim Petrokimya Holding de ikinci çeyrekte yüzde 38 yıllık kâr artışı kaydetti.

ABD'DE YASALAŞMA ZOR GÖRÜNÜYOR

Tartışma Atlantik'in diğer tarafına da ulaştı. Demokrat Senatör Sheldon Whitehouse ve Temsilciler Meclisi üyesi Ro Khanna, savaş öncesi petrol fiyatıyla mevcut fiyat arasındaki farktan doğan ekstra kazancı vergilendirmeyi önerdi. Elde edilen gelirin bir bölümü düşük gelirli tüketicilere vergi iadesi olarak aktarılacak. Ancak tasarının yasalaşması siyasi açıdan zor görünüyor. ABD petrol sektörü, böyle bir verginin yatırım iştahını azaltacağını savunuyor.

POTANSYAL KARLAR MILYARLARLA HESAPLANIYOR

Petrol arzının savaş öncesi seviyelere dönmesinin aylar alması ve petrolün 100 dolar civarında kalması halinde, sekiz büyük petrol şirketinin yıl sonuna kadar elde edeceği toplam kâr 234 milyar dolara ulaşabilir.