Kooperatiflerin tarım arazisi edinimine sınırlama getirildi

Ayrıca genelgenin 2013 tarihli önceki genelgesi ile 1971 tarihli duyurusu yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenleme, Tapu ve Kadastro Genel Müdürü Vekili Mehmet Zeki Adlı’nın imzasıyla bölge müdürlükleri ve bağlı tapu müdürlüklerine bildirildi.

Kooperatiflerin tarım arazisi edinimine sınırlama getirildi

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, kooperatiflerin tarım arazileri üzerindeki mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinimini sınırlandıran yeni düzenlemeyi tapu uygulamalarına taşıdı.

24 Ağustos 2026 tarihli Makam Oluru ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu konulu 2022/5 sayılı Genelge’ye eklenen maddeye göre, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na tabi kooperatifler, belirli tarım arazileri üzerinde mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinemeyecek.

Düzenleme, köy yerleşik alan sınırları dışındaki taşınmazları kapsıyor. Buna göre kooperatifler, imar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak belirlenen taşınmazlar ile imar planı dışında kalan tarımsal nitelikli araziler üzerinde mülkiyet ve irtifak, intifa, üst hakkı veya ipotek gibi sınırlı ayni haklar kuramayacak.

Bazı tarımsal kooperatifler istisna kapsamında

Yeni düzenlemede bazı tarımsal amaçlı kooperatifler için istisna öngörüldü.

1163 sayılı Kanun’a göre kurulmuş Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, Sulama Kooperatifleri, Su Ürünleri Kooperatifleri ve Pancar Ekicileri Kooperatifleri, söz konusu taşınmazlara ilişkin taleplerde istisna kapsamında değerlendirilebilecek.

Ancak kooperatifin niteliği veya talebin kapsamı konusunda tereddüt yaşanması halinde il veya ilçe tarım ve orman müdürlüklerinden görüş alınacak. Tapu işlemleri, ilgili müdürlükten alınacak cevaba göre sonuçlandırılacak.

Kendi özel kanunlarına göre kurulan tarımsal amaçlı kooperatifler ise düzenlemedeki kısıtlama ve izin alma şartına tabi olmayacak. Bu kapsamda, 1581 sayılı Kanun’a göre kurulan Tarım Kredi Kooperatifleri ile 4572 sayılı Kanun’a göre kurulan Tarım Satış Kooperatifleri örnek gösterildi.

Hobi bahçesi uygulamalarını da kapsıyor

Düzenlemenin, tarım arazilerinin kooperatifler aracılığıyla hobi bahçesi veya benzeri amaçlarla kullanılmasının önüne geçmeyi hedeflediği değerlendiriliyor.

Genelgeye eklenen hükümde, kooperatiflerin tarımsal nitelikli taşınmazlar üzerinde yalnızca mülkiyet edinmesi değil, ipotek ve diğer sınırlı ayni hakları kurması da sınırlandırıldı.

Genelgenin kapsamı genişletildi

23 Eylül 2022 tarihli 2022/5 sayılı Genelge, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili uygulama mevzuatı çerçevesinde ticaret şirketleri ile kooperatiflerin tapu işlemlerine ilişkin esasları düzenliyor.

Genelgede; ticaret şirketlerinin işlem yetkileri, tasfiye halindeki şirketlere ait taşınmazların ortaklar adına tescili, kooperatiflerin taşınmaz alım ve satımı, ipotek işlemleri, ferdileşme uygulamaları, ayni sermaye, birleşme, bölünme ve tür değişikliği işlemlerine ilişkin hükümler yer alıyor.

Tarım arazilerine yönelik yeni sınırlama, genelgenin kooperatiflerin işlemlerine ilişkin özel durumlar başlığı altında düzenlendi.

Yapı kooperatiflerine de yeni şart

Genelgede 7 Temmuz 2026 tarihinde yapılan değişiklikle yapı kooperatiflerine ilişkin yeni bir şart da getirilmişti.

Buna göre, Bakanlıktan izin alarak ana sözleşmesinde değişiklik yapan ve inşaatını etaplar halinde sürdüren yapı kooperatifleri, planlanan tüm inşaat etaplarını tamamlamadan ve kat mülkiyetine geçmeden ortaklarına ferdileşme işlemi yaptıramayacak.

Ayrıca genelgenin 2013 tarihli önceki genelgesi ile 1971 tarihli duyurusu yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenleme, Tapu ve Kadastro Genel Müdürü Vekili Mehmet Zeki Adlı’nın imzasıyla bölge müdürlükleri ve bağlı tapu müdürlüklerine bildirildi.