İngiltere’de öğrenci kredileri 40 yıllık mali yük haline geliyor

Bir öğrencinin ne kadar borçlandığını, faizin nasıl işlediğini ve maaşından ne kadar süreyle kesinti yapılabileceğini bilmesi temel bir hak. Ortalama borç 50 bin sterline yaklaşırken geri ödeme süresinin 40 yıla çıkması, İngiltere’de üniversite finansmanının yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları güçlendiriyor.

İngiltere’de öğrenci kredileri 40 yıllık mali yük haline geliyor

İngiliz finans eğitmeni Sammie Ellard-King, üniversite öğrencilerinin uzun vadeli mali sonuçları yeterince anlatılmadan yüksek tutarlı borçların altına sokulduğunu belirtti.

Ellard-King’e göre gençler, henüz tam zamanlı bir işte çalışmadan veya önemli bir finansal karar vermeden önce yaklaşık 50 bin sterlinlik bir yükümlülüğün altına giriyor. Mortgage başvurularında faiz, aylık ödeme ve toplam maliyet ayrıntılı biçimde açıklanırken, öğrenci kredilerinin uzun vadeli etkilerinin aynı açıklıkta anlatılmadığını savunuyor.

Ortalama borç 47 bin 730 sterlin

Student Loans Company verilerine göre İngiltere’de 2025-2026 mali yılında geri ödeme aşamasına giren yükseköğretim borçlularının ortalama bakiyesi 47 bin 730 sterline ulaştı.

2026-2027 akademik yılında standart lisans eğitimi için yıllık öğrenim ücreti kredisi 9 bin 790 sterline kadar çıkıyor. Ailesinden ayrı yaşayan öğrenciler için geçim kredisi limiti ise:

• Londra dışında: Yıllık 10 bin 830 sterlin
• Londra’da: Yıllık 14 bin 135 sterlin

Bu tutarlar üç yıllık eğitim boyunca kullanıldığında, faiz hesaba katılmadan toplam borç Londra dışında yaklaşık 62 bin, Londra’da ise 72 bin sterline yaklaşabiliyor.

Geri ödeme maaşa göre hesaplanıyor

2023 ve sonrasında üniversiteye başlayan öğrenciler, Plan 5 kapsamındaki kredi sistemine tabi. Bu sistemde yıllık gelirin 25 bin sterlini aşan bölümünün yüzde 9’u maaştan otomatik olarak kesiliyor.

Örnek olarak:

• Yıllık 30 bin sterlin kazanan bir mezunun aylık ödemesi yaklaşık 37,50 sterlin
• Yıllık 40 bin sterlin kazanan bir mezunun aylık ödemesi yaklaşık 112,50 sterlin

Kesinti, toplam borcun büyüklüğüne göre değil gelire göre belirleniyor. Bu nedenle düşük gelirli bir mezunun yaptığı ödeme faiz tutarını karşılamadığında, maaştan düzenli kesinti yapılmasına rağmen toplam borç bakiyesi artmaya devam edebiliyor.

Yeni mezunlarda geri ödeme süresi 40 yıl

Daha önce üniversiteye başlayanların tabi olduğu Plan 2 sisteminde geri ödeme süresi genel olarak 30 yıla kadar uzanabiliyordu.

2023’ten itibaren üniversiteye başlayanlar için uygulanan Plan 5’te ise bu süre 40 yıla çıkarıldı. Bu durum, 18 yaşında kredi kullanan bir öğrencinin 60’lı yaşlarına kadar maaşından kesinti yapılabilmesi anlamına geliyor.

Plan 5 kapsamında faiz oranının Eylül 2026’dan itibaren yüzde 4,1 olması bekleniyor. Sistem, Plan 2’ye kıyasla daha düşük faiz sunsa da daha düşük geri ödeme eşiği nedeniyle kesintilerin daha erken başlamasına ve daha uzun sürmesine yol açabiliyor.

Eleştirinin arkasında kişisel deneyim var

Ellard-King’in eleştirileri, kendi borç deneyimine de dayanıyor. Kendi anlatımına göre üniversite yıllarında kredi kartı, kredili mevduat hesabı ve kısa vadeli krediler nedeniyle yaklaşık 24 bin sterlin tüketici borcu biriktirdi.

Bütçe planı oluşturarak ve ek gelir sağlayarak borcunu yaklaşık 18 ayda kapatan Ellard-King, daha sonra kişisel finans eğitmenliğine yöneldi.

Üniversitenin birçok kişi için önemli bir fırsat olduğunu vurgulayan Ellard-King, itirazının eğitime değil, gençlerin yeterli bilgi verilmeden uzun vadeli mali yükümlülük altına sokulmasına yönelik olduğunu belirtiyor.

Öğrenciye gerçek maliyet gösterilmeli

Eleştirilere göre öğrenci kredisi başvurusu basit bir çevrim içi form olmaktan çıkarılmalı. Başvuru öncesinde her öğrenciye şu bilgiler açık biçimde sunulmalı:

• Tahmini mezuniyet borcu
• Uygulanacak faiz oranı
• Farklı maaş seviyelerinde aylık kesinti tutarı
• Ödemelerin kaç yıl sürebileceği
• Faiz ve gelir değişimlerinin toplam borca etkisi

Mezunlara da her yıl eklenen faizi, yaptıkları ödemeyi ve kalan borç bakiyesini gösteren anlaşılır raporlar gönderilmesi öneriliyor.

Faizin RPI yerine daha düşük seyreden CPI enflasyonuna bağlanması, düşük gelirli öğrenciler için geri ödemesiz geçim hibelerinin yeniden uygulanması ve 25 bin sterlinlik ödeme eşiğinin ücret artışlarına göre güncellenmesi de tartışılan seçenekler arasında bulunuyor.

Fırsat sağlayan sistem ömürlük yüke dönüşmemeli

Öğrenci kredileri, yükseköğretime erişimin yalnızca ailelerin ödeme gücüne bağlı olmasını engelliyor. Ancak bu işlev, sistemin şeffaf ve sorgulanabilir olması gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.

Bir öğrencinin ne kadar borçlandığını, faizin nasıl işlediğini ve maaşından ne kadar süreyle kesinti yapılabileceğini bilmesi temel bir hak. Ortalama borç 50 bin sterline yaklaşırken geri ödeme süresinin 40 yıla çıkması, İngiltere’de üniversite finansmanının yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları güçlendiriyor.