Fon Soruşturmasında Malvarlığı Tedbirleri

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın fon soruşturmasında hazırladığı 26 Eylül tarihli müzekkere, soruşturmanın yalnız geçmişte yapılan işlemleri incelemekle kalmadığını göstermektedir. Savcılık aynı zamanda soruşturma devam ederken malvarlıklarının azaltılmasına yönelik olası işlemler için de bir tedbir mekanizması oluşturmuştur. Banka hesaplarından sermaye piyasası araçlarına, gayrimenkullerden gemi ve hava araçlarına kadar uzanan bu geniş kontrol ağı, soruşturmanın kapsamlı ve sistematik bir şekilde yürütüldüğünü göstermektedir.

Fon Soruşturmasında Malvarlığı Tedbirleri

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın fon soruşturmasında 26 Eylül tarihli müzekkerenin ayrıntıları ortaya çıkmaya devam etmektedir. Patronlar Dünyası, müzekkerede "Sorumlu Tüzel Kişiler Listesi" başlığı altında yer alan 46 şirketi kamuoyuna açıklamıştır. Beş sayfalık belgenin dikkat çeken bir başka bölümü, soruşturmanın yalnızca hisse ve fon hareketleriyle sınırlı olmadığını göstermektedir. Savcılık şimdi malvarlığının izini de sürmektedir.

Üç Kuruma Verilen Talimatlar

Müzekkerenin 5'inci maddesinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Denizcilik Genel Müdürlüğü ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'ne açık bir talimat verilmektedir. Savcılık, listedeki kişiler ve eşleri adına kayıtlı taşınmaz, gemi, hava aracı bulunup bulunmadığının tespit edilmesini istemektedir. Varsa bu varlıkların listesinin de İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesi talep edilmektedir.

Eşlerin Malvarlığı da Tarama Kapsamında

Müzekkerenin önemli ayrıntılarından biri burada ortaya çıkmaktadır. Gayrimenkul, gemi ve hava araçlarının tespitine ilişkin talep yalnızca listedeki kişilerle sınırlı tutulmamıştır. Savcılık aynı araştırmanın bu kişilerin eşleri adına kayıtlı varlıklar bakımından da yapılmasını istemiştir. Ancak burada hukuki ayrımı doğru yapmak gerekmektedir. Müzekkere, eşlerin suç işlediğine ilişkin bir tespit içermemektedir. Eşlerin adına kayıtlı taşınmaz, gemi ve hava araçlarının tespit edilmesi talep edilmektedir.

Malvarlığını Azaltıcı İşlemler Tedbir Kapsamında

Savcılığın tedbir mekanizması bunlarla da sınırlı değildir. Müzekkerede kapsam dahilindeki malvarlığını azaltıcı nitelikte olabilecek işlemler tek tek sayılmaktadır: devir, temlik, satış, bağış, ipotek veya rehin tesisi, hesap kapatma, yüksek tutarlı nakit çekimi ve yüksek tutarlı EFT/havale. Savcılık, bu nitelikte bir işlem talebinde bulunulması halinde belirlenen kapsamda işlem gerçekleştirilmeden önce Başsavcılığın görüşünün alınmasını ve görüş sorulmadan tasarruf işlemi yapılmamasını istemektedir.

Olağan faaliyet dışı, tutarı veya sıklığı bakımından dikkat çekici ya da muvazaalı olduğu değerlendirilebilecek şüpheli işlemlerin de gecikmeksizin Başsavcılığa bildirilmesi talep edilmektedir.

Sermaye Piyasası Araçlarının Dondurulması

Müzekkerede sermaye piyasası araçları konusunda ise ifade daha kesintilidir: "İlgili kişilerin hesaplarında bulunan Sermaye Piyasası araçlarının dondurulması." Ayrıca malvarlığını azaltıcı nitelikteki belirli işlem talepleri ve gerçekleştirilen işlemler hakkında MASAK'a da gecikmeksizin bildirim yapılması istenmektedir.

Geniş Kontrol Ağı: Bankalardan Noterlere

Savcılığın kurduğu tedbir ağı finans kuruluşlarıyla sınırlı değildir. Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği ve Türkiye Noterler Birliği'nden müzekkerenin bütün üye banka ve noterliklere duyurulması talep edilmiştir. Müzekkerenin dağıtım listesinde ayrıca MASAK, Merkezi Kayıt Kuruluşu, Sermaye Piyasası Kurulu, Takasbank ve Borsa İstanbul da bulunmaktadır. Böylece soruşturmanın malvarlığı ayağında banka hesaplarından sermaye piyasası araçlarına, gayrimenkullerden gemi ve hava araçlarına kadar uzanan geniş bir kontrol ağı oluşturulmuştur.

İşlem Öncesi Savcılığa Başvuru Zorunluluğu

Müzekkerenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ikinci maddede yer almaktadır. Savcılık, söz konusu nitelikte bir işlem talebinde bulunulması halinde, işlem gerçekleştirilmeden önce Başsavcılığın görüşünün alınmasını istemiştir. İlgili kurum ve kuruluşlara, Başsavcılığa görüş sorulmadan tasarruf işlemi yapılmaması hususunun bildirilmesi talimatı verilmiştir. Böylece soruşturma kapsamındaki malvarlığı hareketleri için işlem öncesinde devreye girecek bir kontrol mekanizması oluşturulmuştur.

Olağandışı İşlemlerin Bildirilmesi

Savcılık yalnızca satış veya para transferi taleplerinin kontrolünü istememektedir. Müzekkerede özellikle olağan faaliyet dışında kalan, işlem tutarı veya sıklığı bakımından dikkat çeken, malvarlığını azaltıcı nitelikte olan ya da muvazaalı olduğu değerlendirilebilecek işlemler konusunda da Başsavcılığın gecikmeksizin haberdar edilmesi istenmektedir.

MASAK'a Bildirim Yükümlülüğü

Müzekkerenin 7'nci maddesinde bir başka önemli talimat bulunmaktadır. Kimlik bilgileri listede bulunan kişilerin malvarlığını azaltıcı nitelikteki belirli işlem talepleri ile gerçekleştirilen bu tür işlemlerin, 5549 sayılı Kanun kapsamında MASAK'a da gecikmeksizin bildirilmesi istenmektedir. Bildirimin yapıldığı bilgisi ayrıca İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na iletilecektir.

Sonuç: Kapsamlı Bir Tedbir Sistemi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın fon soruşturmasında hazırladığı 26 Eylül tarihli müzekkere, soruşturmanın yalnız geçmişte yapılan işlemleri incelemekle kalmadığını göstermektedir. Savcılık aynı zamanda soruşturma devam ederken malvarlıklarının azaltılmasına yönelik olası işlemler için de bir tedbir mekanizması oluşturmuştur. Banka hesaplarından sermaye piyasası araçlarına, gayrimenkullerden gemi ve hava araçlarına kadar uzanan bu geniş kontrol ağı, soruşturmanın kapsamlı ve sistematik bir şekilde yürütüldüğünü göstermektedir.