Büyük Oyun Yeniden Başlıyor: Rusyanın Afganistana Dönüşü

Rusya, Suriye ve Mali gibi bölgelerde yaşadığı zorlukların ardından, Afganistana dönüşüyle 200 yıllık jeopolitik emellerini yeniden canlandırmaya çalışıyor. Büyük Oyunun yeni perdesinde tarihin tekerrür edip etmeyeceği, Moskovanın bu pragmatik ortaklığı ne kadar sürdürülebilir kılacağına bağlı olacak.

Büyük Oyun Yeniden Başlıyor: Rusyanın Afganistana Dönüşü

Sovyetler Birliğinin 1989da çekilmek zorunda kaldığı Afganistana, Moskova yönetimi 37 yıl sonra bu kez bir müttefik olarak geri döndü. Taliban ile imzalanan savunma anlaşması, Avrasya coğrafyasında yeni bir jeopolitik mücadelenin fitilini ateşledi.

Tarihsel olarak İngiliz ve Rus imparatorlukları arasında geçen Büyük Oyun, 21. yüzyılda yeni aktörlerle sahneye geri döndü. Şubat 1989da son Sovyet askerinin Amu Derya Nehrini geçerek ülkeden ayrılmasının ardından, kimse Rusların Afganistana bu kadar güçlü bir şekilde geri döneceğini tahmin etmiyordu. Ancak bugün Moskova, Taliban yönetimini resmen tanıyan tek başkent olarak Kabilin en büyük askerî ve diplomatik destekçisi konumunda.

Pragmatizm ve Reelpolitik

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin için Afganistan, geçmişte Sovyetlerin yaşadığı tarihsel aşağılanmanın sembolüydü. Bugün ise Ukrayna savaşıyla meşgul olan Rusya, Afganistanda sessizce yeni bir nüfuz alanı kuruyor. Moskova, Taliban ile imzaladığı savunma anlaşmasıyla Kabil güçlerinin eğitilmesini ve donatılmasını üstlenerek, bölgedeki diplomatik inisiyatifi eline almayı hedefliyor.

Bu ilişki ideolojik bir yakınlıktan ziyade, pragmatik hesaplara dayanıyor. Hem Rusya hem de Çin, Afganistanın yeniden ABDnin nüfuz alanına girmesini engellemek istiyor. Bu doğrultuda Moskova, Orta Asya ülkelerini de Taliban yönetimiyle iş birliğine teşvik ederek Afganistanı İran ve Çin ile bağlayan bir eksen oluşturuyor.

ABDnin Bagram Planı ve Stratejik Hesaplar

ABD Başkanı Donald Trumpın, Afganistandaki Bagram Hava Üssüne yönelik ilgisi, bölgedeki rekabetin boyutunu gözler önüne seriyor. Trump, gerektiğinde Çine karşı kullanılmak üzere bu üssün yeniden kontrol altına alınması gerektiğini savunuyor. Amerikalı stratejistler, Afganistanın jeopolitik konumunu Avrasya satranç tahtasında nüfuz kurmak için kritik bir nokta olarak görüyor.

Ancak Rusya, bu satranç tahtasında Washingtonun bir adım önüne geçmeyi hedefliyor. Rus İstihbarat Servisi Başkanının Kabil ziyareti, Türkiye ve Katar gibi bölgede arabuluculuk yapmaya çalışan ülkelere de net bir mesaj niteliği taşıyor.

Tarih Tekerrür mü Edecek?

Birleşmiş Milletler raporları, Talibanın yeniden terör örgütlerine ev sahipliği yapmaya başladığına dair alarm verici işaretlere dikkat çekiyor. Ekonomik alanda ise Çin, büyük yatırımlarıyla Afganistanda en güçlü oyuncu haline gelmiş durumda.

Rusya, Suriye ve Mali gibi bölgelerde yaşadığı zorlukların ardından, Afganistana dönüşüyle 200 yıllık jeopolitik emellerini yeniden canlandırmaya çalışıyor. Büyük Oyunun yeni perdesinde tarihin tekerrür edip etmeyeceği, Moskovanın bu pragmatik ortaklığı ne kadar sürdürülebilir kılacağına bağlı olacak.