ABD ARA SEÇİMİ İSRAİL’DE DEPREM ETKİSİ YARATTI: “NETANYAHU RÜZGAR EKTİ, TSUNAMİ BİÇTİ”

İsrail’in bir sonraki hükümetinin başına kim geçerse geçsin, Amerikalı müttefikin söylemlerden daha fazlasını isteyebileceği belirtildi. Haberde, bir zamanlar Washington elitinin kulağına fısıldayan Netanyahu’nun sessizliğinin, tartışmadaki en anlamlı ses olabileceği vurgulandı.

ABD ARA SEÇİMİ İSRAİL’DE DEPREM ETKİSİ YARATTI: “NETANYAHU RÜZGAR EKTİ, TSUNAMİ BİÇTİ”

Trump’ın 3,8 milyar dolarlık askeri yardımı durduracağını açıklaması Tel Aviv’de şok yarattı; muhalefet Başbakan’ı hedef aldı, Netanyahu sessizliğini koruyor

ABD ara seçim sonuçları açıklandıkça, İsrail’in okyanus ötesi ittifaka dair uzun süredir sürdürdüğü varsayımlar sarsılmaya başladı. İsrail’in en çok satan gazetesi Yedioth Ahronoth’ta önde gelen bir gazeteci, bunun İsrail için nesiller boyu sürecek bir değişim olacağını yazdı. Gazeteci, Netanyahu hükümetinin rüzgar ekip tsunami biçtiğini belirtti.

MUHALEFET SIRAYA GİRDİ, NETANYAHU SUSTU

İsrail’deki muhalefet liderleri Başbakan’ı suçlamak için sıraya girdi. Bir lider, seçim sonuçlarının Netanyahu’nun hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler arasında ne kadar zehirli bir figür haline geldiğini gösterdiğini söyledi. Netanyahu ise şu ana kadar sessizliğini korudu. Durumu bilen bir ABD yetkilisi, İsrail’in siyasi yönetiminin işlerin değiştiğini anladığını, ancak değişimin ne kadar ve ne hızda olduğunu kavrayamadığını söyledi.

SEÇİM KAMPANYASININ GÜNDEMİNDE İSRAİL VARDI

İsrail ile ilişki, Amerika genelindeki seçimlerde kampanya konusu oldu. Birçok Demokrat aday İsrail’in Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria’daki eylemlerini sert biçimde eleştirdi. ABD ile İsrail’in İran’a karşı savaşının maliyeti de birçok seçmen için önemli bir başlık haline geldi.

Başkan Trump bizzat Cumhuriyetçilerin hezimeti için İran Savaşı’nı suçladı. Haberde, bu savaşın İsrail lideri tarafından teşvik edildiğinin yaygın olarak kabul edildiği belirtildi. Başkan Yardımcısı JD Vance ise seçmenlerin partiden uzaklaşmasının dört temel nedeninden biri olarak ABD’nin İsrail ile ilişkisini gösterdi ve bu ilişkinin artık siyasi bir sorun olarak görüldüğünü vurguladı.

“BU, ARA SEÇİMDEKİNDEN BİLE KÖTÜ OLABİLİR”

İsrailli siyasi ve güvenlik analisti Yaakov Katz, durumun ara seçimlerde yaşananlardan bile daha kötü olabileceğini söyledi. Katz, Demokratların artık seçmenlerinin İsrail konusundaki tutumlarını değiştirmelerini istediğini söylediğini, İsraillilerin bunun nereye varacağını tam olarak anlayamadığını ifade etti.

TRUMP’IN 3,8 MİLYAR DOLARLIK AÇIKLAMASI ŞOK ETKİSİ YARATTI

ABD’li seçmenlerdeki öfkeye, Trump’ın Netanyahu’ya yönelik açık hakaretlerine ve İran ile Lübnan konusundaki görüş ayrılıklarına rağmen, İsrail’de ABD’nin sarsılmaz askeri ve diplomatik desteği duygusu değişmemişti. Dokuz ay önce İsrailliler, silahlı kuvvetlerinin ABD ordusuyla el ele İran’a karşı savaş yürütmesini izlemişti.

Bu nedenle Trump’ın bu hafta Fox News’e verdiği röportajda, planlanandan iki yıl önce İsrail’e verilecek 3,8 milyar dolarlık askeri yardımı durduracağını açıklaması şok etkisi yarattı. Şokun nedeni yardımın kendisi değil, hamlenin İsrail’in diplomatik ortak statüsü hakkında söyledikleriydi. İsrail Cumhurbaşkanı açıklamayı beklenmedik bir sürpriz olarak niteledi. Yedioth Ahronoth, Kimse hiçbir şey bilmiyor başlığıyla çıktı ve yetkililerin iki gün sonra bile sözlerin ciddi olup olmadığını anlamakta zorlandığını yazdı.

İsrail başbakanlığı ise açıklamasında, yardımdan ortaklığa geçişin ikili ilişkilerin gücünü ve gelişmişliğini gösterdiğini belirtti.

“HAVA KUVVETLERİMİZİN TAMAMI AMERİKAN YAPIMI”

ABD askeri yardımı, İsrail’in yıllık askeri bütçesinin yüzde 10'undan azını oluşturuyor. Ancak Katz, Trump’ın açıklamasının gelecekteki finansman, silah satışları ve ortak askeri projelerle ilgili çok daha büyük bir sorunun başlangıcı olduğunu söyledi. Demokratların kontrolündeki Kongre’nin, Trump’ı geçersiz kılacak üçte iki çoğunluğa sahip olmasa bile bu süreçleri yavaşlatabileceği ya da durdurabileceği belirtildi.

Katz şunları ifade etti: Hava kuvvetlerinin tamamı Amerikan yapımı uçaklardan oluşuyor, Amerikan yedek parçalarına ve silahlarına bağımlılar. Son üç yıl, Amerikan füze savunma sistemlerine ne kadar bağımlı olunduğunu gösterdi. Bunlar aynı hızda gelmezse bu durum, savaşa girildiğinde neye dayanılabileceğine dair hesapları değiştirir.

Katz, ara seçimlerin İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki eylemleri konusunda daha sert taleplere ve İran’la yapılan anlaşmayı baltalamama şartına dönüşebileceğine inanıyor.

“BİR ÖLÇEK MESELESİ”

Adının açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili, ABD-İsrail ilişkilerinde bir şeylerin değişeceğini ancak bunun bir ölçek meselesi olduğunu söyledi. Yetkiliye göre bu, gerektiğinde İsrail’i eleştirmeye istekli olmak anlamına geliyor, ancak temel ilişki aynı kalacak.

ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İsrail televizyonunda Batı Şeria’nın işgali dahil temel Amerikan pozisyonlarında şu ana kadar çok az değişiklik olduğunu söyledi. Diğer ülkelerin uyguladığı yaptırımları ise akıl dışı ve ters etki yaratan adımlar olarak nitelendirdi.

İsrail’in BM Büyükelçisi Danny Danon, Trump’ın önümüzdeki iki yıl Beyaz Saray’da olacağını ve İsrail’in, ABD’nin BM Güvenlik Konseyi’ndeki vetosundan memnun olacağını söyledi. Danon ancak İsrail’i eleştiren seslere yalnızca Demokrat Parti’de değil, Cumhuriyetçi Parti’de de dikkat edilmesi gerektiğini belirtti ve bunun İsrail için daha zor olacağını ifade etti.

İSRAİL’DE KOALİSYON BELİRSİZLİĞİ

Soruların, İsrail’in kendi parlamento seçimlerinin ardından ne hükümetin ne de muhalefetin net çoğunluğa sahip olamadığı hassas bir dönemde gündeme geldiği aktarıldı. Cumhurbaşkanı, koalisyon kurma görevini ilk olarak Netanyahu’ya mı yoksa rakibi Gadi Eisenkot’a mı vereceğine karar verecek.

Eisenkot, kendi liderliğinde ABD ortaklığını yenileyip derinleştireceklerini ve partiler üstü temelleri güçlendireceklerini söyledi. Muhalefetten Yair Lapid ise İsrail’in Amerika’da taraf tutmayan, herkesle çalışan eski kurala dönmesi gerektiğini savundu. Bu kural, Netanyahu’nun 2015'te Kongre’de Obama’ya karşı yaptığı konuşmayla bozulmuştu. Netanyahu o günden bu yana ittifakı Trump’ın Cumhuriyetçi partisine daha fazla bağlamaya çalışmıştı.

Görüşülen ABD’li yetkili, Netanyahu’nun ara seçimlerden önce iki aşırı sağcı bakanından kurtularak Washington ile ilişkilerini geliştirebileceğini söyledi.

HÜKÜMET DESTEKÇİLERİNDEN İSTİKRAR VURGUSU

Bazı hükümet destekçileri, bu tabloda siyasi istikrar ihtiyacının arttığını ve Netanyahu’nun ABD ve liderleri hakkındaki derin bilgi birikimiyle çok ihtiyaç duyulan sürekliliği sağladığını savunuyor. Sağcı Israel Hayom’da bir köşe yazarı, sonsuz siyasi tartışmalara ve seçim kampanyalarına sürüklenmeyi göze alamayacaklarını yazdı.

İsrail’in bir sonraki hükümetinin başına kim geçerse geçsin, Amerikalı müttefikin söylemlerden daha fazlasını isteyebileceği belirtildi. Haberde, bir zamanlar Washington elitinin kulağına fısıldayan Netanyahu’nun sessizliğinin, tartışmadaki en anlamlı ses olabileceği vurgulandı.

Not: Haberdeki değerlendirmeler ve iddialar, adı geçen kişi ve yetkililere aittir.