Anayasa Mahkemesi, evli kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını düzenleyen Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Ancak 5 üyenin karşı oyu, düzenlemenin cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve uluslararası standartlarla bağdaşmadığı yönündeki eleştirileri yansıtmıştır. Karar, Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

AYM Evli Kadının Nüfus Kaydının Kocasının Hanesine Taşınması Kuralını Onayladı

Mahkemenin Başvurusu

AYM'nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete'de yayımlandı. Karara göre, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir davada Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesindeki hükmün Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmederek AYM'ye başvurdu.

Söz Konusu Hüküm

Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinin ilgili fıkrası şöyledir:

"Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır. Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir"

---

Mahkemenin Aykırılık Gerekçeleri

Nüfus Kaydı Sistemindeki Sorun

Başvuruda, kadının kendi adına bir nüfus kütüğüne sahip olmadığı, evlenmesiyle kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığı belirtildi.

Eşitlik İlkelerine Aykırılık

Bu durumun aşağıdaki ilkelere aykırı olduğu ileri sürüldü:

• Kadın ile erkek arasındaki eşitlik ilkesi
• Eşler arasındaki eşitlik ilkesi
• Kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturması

Meşru Amaç Bulunmadığı Iddiası

Nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir amacının bulunmadığı ileri sürüldü.

---

AYM'nin Kararı: İptal İsteği Reddedildi

Çoğunluk Görüşü

AYM, inceleme sonucunda iptal istemini oy çokluğuyla reddetti.

Nüfus Kütüğünün Teknik Kayıt Sistemi Olması

Kararda, nüfus kütüğünün idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu ifade edildi.

Doğrudan Etki Olmadığı Değerlendirmesi

Kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının:

• Hukuki statüsüne doğrudan ve belirleyici etkisinin bulunmadığı
• Somut bir menfaatine doğrudan ve belirleyici etkisinin bulunmadığı

ifade edildi.

Anayasaya Aykırılık Bulunmadığı Sonucu

Hükmün Anayasa'nın aşağıdaki hükümlerine aykırı olmadığı ifade edildi:

• Hukuk devleti ilkesi
• Eşitlik ilkesi
• Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı
• Ailenin korunmasına ilişkin hükümler

---

Karşı Oylar: 5 Üye İptali Gerekli Gördü

Cinsiyete Dayalı Farklı Muamele

AYM'nin 5 üyesi ise düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptalinin gerektiğine hükmederek, çoğunluk görüşüne katılmadılar.

---

Karşı Oy Gerekçeleri

Birinci Karşı Oy Grubu (4 Üye)

Üyelerden 4'ünün karşı oy gerekçesinde:

"Nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bu yapılırken kadının, erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesinin hukuk devletinin insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmayacağı" ifade edildi.

Cinsiyete Dayalı Haklı Neden Olmadığı

Karşı oyda, aşağıdaki değerlendirmeler yapıldı:

"İtiraz konusu kural, evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı haklı bir neden içermeyen farklı muamele oluşturmakta, kadının hukuki kişiliğini bağımsız birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırmakta, eşler arası eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelemekte ve uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmamaktadır"

İkinci Karşı Oy (1 Üye)

Diğer karşı oy gerekçesinde ise:

• Düzenlemenin kadın aleyhine olduğu
• Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesine aykırı olduğu
• Anayasa'nın "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41. maddesine aykırı olduğu

ifade edildi ve iptali gerektiği kaydedildi.

---

Karar Özeti

Konu	Detay
Başvuran	İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi
Söz Konusu Hüküm	Nüfus Hizmetleri Kanunu 23. madde
Çoğunluk Kararı	İptal istemini reddetti
Karşı Oy Sayısı	5 üye
Karşı Oyların Görüşü	İptal edilmesi gerektiği
Temel Tartışma	Cinsiyete dayalı ayrımcılık

---

Hukuki Açıdan Değerlendirme

Çoğunluk Görüşü

Çoğunluk, nüfus kütüğünün teknik bir kayıt sistemi olduğunu ve kadının kaydının taşınmasının doğrudan hukuki etkisi olmadığını öne sürerek, Anayasa'ya aykırılık görmemiştir.

Karşı Oylar

Karşı oylar, nüfus kaydının sembolik ve pratik açıdan kadının hukuki kişiliğini etkilediğini ve uluslararası insan hakları standartlarıyla bağdaşmadığını savunmuştur.

---

Özet

Anayasa Mahkemesi, evli kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını düzenleyen Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Ancak 5 üyenin karşı oyu, düzenlemenin cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve uluslararası standartlarla bağdaşmadığı yönündeki eleştirileri yansıtmıştır. Karar, Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.